Η συζήτηση για την «ενεργειακή ανεξαρτησία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η απεξάρτηση από τη Ρωσία δεν σημαίνει απαραίτητα και απελευθέρωση από τον έλεγχο τρίτων.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Romano Prodi διατύπωσε μια εκτίμηση που αντανακλά μια βαθύτερη πραγματικότητα: η ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική ενδέχεται να μετατραπεί σε απλή ανακατανομή ελέγχου, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτούν ρόλο διαμεσολαβητή στις ροές φυσικού αερίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα των υποδομών και ειδικά των αγωγών όπως ο Nord Stream.
Παρά τη φυσική και πολιτική απαξίωσή τους τα τελευταία χρόνια, οι υποδομές αυτές παραμένουν στρατηγικά κρίσιμες, καθώς προσφέρουν τη χαμηλότερου κόστους διαδρομή προμήθειας ενέργειας προς την Ευρώπη.
Το βασικό σενάριο που διαμορφώνεται δεν αφορά την πλήρη επιστροφή στο προηγούμενο μοντέλο, αλλά τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου, όπου αμερικανικά επενδυτικά κεφάλαια ή εταιρείες θα αποκτούν συμμετοχή ή έλεγχο σε ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου.
Με αυτόν τον τρόπο, το ρωσικό αέριο θα μπορούσε να επιστρέψει στην αγορά, όχι μέσω άμεσων συμφωνιών Μόσχας–Βρυξελλών, αλλά μέσω τρίτων.
Η επιλογή αυτή εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους.
Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη διασφαλίζει πρόσβαση σε φθηνότερες ενεργειακές ροές, απαραίτητες για τη στήριξη της βιομηχανικής της βάσης.
Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τον ρόλο τους ως ρυθμιστή της ενεργειακής αγοράς, αποκτώντας επιρροή όχι μόνο στις τιμές, αλλά και στις υποδομές.
Η πίεση προς αυτή την κατεύθυνση ενισχύεται από τη συνεχιζόμενη αποβιομηχάνιση σε βασικές οικονομίες, όπως η Γερμανία, όπου το υψηλό ενεργειακό κόστος έχει ήδη οδηγήσει σε μεταφορά παραγωγικών μονάδων εκτός Ευρώπης.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν το ρωσικό φυσικό αέριο θα επιστρέψει στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά υπό ποιους όρους και ποιος θα ελέγχει την πρόσβαση σε αυτό.
Σε αυτό το νέο πλαίσιο, η ενέργεια παύει να αποτελεί απλώς εμπορεύσιμο αγαθό και μετατρέπεται σε εργαλείο γεωοικονομικής ισχύος, με την Ευρώπη να βρίσκεται ανάμεσα στην ανάγκη για σταθερό εφοδιασμό και στην απώλεια άμεσου ελέγχου επί των ενεργειακών της επιλογών.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα ισορροπία, όπου οι ροές μπορεί να αποκατασταθούν — αλλά οι όροι του παιχνιδιού θα έχουν αλλάξει οριστικά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών